Passief beleggen betekent dat je je geld inlegt in een fonds dat een beursindex volgt, zonder dat een fondsbeheerder actief keuzes maakt over welke aandelen je koopt of verkoopt. Je belegt simpelweg mee met “de markt”. Dat klinkt eenvoudig, en dat is het ook. Toch is het voor veel beleggers een van de meest effectieve manieren om vermogen op te bouwen.
Het grote verschil met actief beleggen is dat je bij passief beleggen niet hoopt beter te presteren dan de markt, maar juist zo goed als de markt wilt presteren. Een indexfonds dat de AEX volgt, stijgt en daalt mee met die index. Je koopt als het ware een stukje van alle bedrijven in die index tegelijk.
Hoe werkt passief beleggen in de praktijk?
Bij passief beleggen koop je aandelen in een indexfonds of een ETF (Exchange Traded Fund). Een ETF is een fonds dat op de beurs verhandeld wordt, net zoals een gewoon aandeel. Een bekend voorbeeld is een ETF die de MSCI World volgt: een index met honderden grote bedrijven uit tientallen landen. Koop je één ETF op die index, dan beleg je tegelijk in al die bedrijven.
Je hoeft zelf geen enkele selectie te maken. Het fonds past de samenstelling automatisch aan als de index verandert. Dat maakt passief beleggen weinig tijdrovend: je belegt periodiek een vast bedrag, bijvoorbeeld maandelijks, en laat het daarna met rust.
Een rekenvoorbeeld maakt dit concreet. Stel: je legt elke maand 100 euro in een ETF op de MSCI World. Na tien jaar heb je 12.000 euro ingelegd. Als de markt gemiddeld 7% per jaar rendement geeft (een historisch veel gebruikt gemiddelde, maar geen garantie voor de toekomst), groeit je inleg door het rente-op-rente-effect naar een bedrag dat aanzienlijk hoger ligt dan wat je zelf hebt ingelegd. Hoe exact dat uitpakt, hangt af van het moment waarop je belegt en de koersontwikkeling in die periode.
De kosten van passief beleggen
Een groot voordeel van passieve fondsen zijn de lage kosten. Omdat er geen analist of fondsbeheerder actief aandelen selecteert, zijn de jaarlijkse beheerkosten (de TER, Total Expense Ratio) vaak laag. Voor veel populaire ETF’s ligt de TER tussen de 0,07% en 0,25% per jaar. Ter vergelijking: actief beheerde fondsen rekenen vaak tussen de 1% en 2% per jaar.
Die kostenverschillen lijken klein, maar over tientallen jaren tellen ze sterk op. Een verschil van 1% per jaar op een portefeuille van 50.000 euro betekent na twintig jaar duizenden euro’s minder rendement. Lage kosten zijn daarmee een van de sterkste argumenten voor passief beleggen.
Naast de fondskosten betaal je ook transactiekosten bij de broker die je gebruikt. De hoogte hiervan verschilt per aanbieder. Sommige brokers rekenen een vast bedrag per order, anderen een percentage van het belegde bedrag. Vergelijk dit goed als je net begint.
Voordelen van passief beleggen
- Lage kosten: TER van de meeste ETF’s is een fractie van die van actieve fondsen.
- Spreiding: Met één ETF beleg je direct in tientallen of honderden bedrijven tegelijk.
- Weinig tijd: Je hoeft de markt niet dagelijks te volgen of keuzes te maken.
- Transparantie: Je weet altijd precies welke bedrijven in de index zitten.
- Bewezen track record: Onderzoek laat keer op keer zien dat de meeste actieve fondsen de index op lange termijn niet verslaan, zeker niet na aftrek van kosten.
Nadelen en valkuilen
Passief beleggen is niet zonder risico’s. Je beweegt altijd mee met de markt, ook als die daalt. Tijdens een beurscrash verlies je gewoon mee, zonder dat een beheerder kan ingrijpen. Dat vraagt om geduld en een lange beleggingshorizon. Wie na een jaar weer verkoopt omdat de koers zakt, mist precies het punt waarop beleggen zijn meerwaarde bewijst.
Een ander nadeel: je kunt nooit beter presteren dan de index. Bij actief beleggen bestaat de kans (hoe klein ook) dat een slimme fondsbeheerder de markt verslaat. Bij passief beleggen is het plafond de markt zelf, min de kosten.
Let ook op de samenstelling van de index die je volgt. Sommige indexen zijn zwaar geconcentreerd in een bepaalde sector of een paar grote bedrijven. De S&P 500 bestond in 2024 voor een groot deel uit een handvol techbedrijven. Dat is minder gespreid dan het lijkt.
Voor wie is passief beleggen geschikt?
Passief beleggen past goed bij mensen die op lange termijn vermogen willen opbouwen, zonder er veel tijd in te steken. Het is ook geschikt als je weinig ervaring hebt met beleggen, omdat je geen individuele aandelen hoeft te analyseren. De drempel is laag: bij veel brokers kun je al starten met kleine bedragen, soms al vanaf 1 euro per maand.
Het is minder geschikt als je op korte termijn rendement nodig hebt, of als je de spanning van actief handelen opzoekt. En hoewel passief beleggen historisch gezien goed heeft gepresteerd, blijft beleggen altijd een risico. Je kunt meer terugkrijgen dan je hebt ingelegd, maar ook minder.
Wil je starten? Kies dan een betrouwbare broker, bepaal in welke index je wilt beleggen (breed gespreide wereldindexen zijn een gebruikelijk startpunt), en beleg periodiek een vast bedrag. Zo profiteer je automatisch van koersdips zonder dat je daar actief over na hoeft te denken.
