Een fysieke ETF is een beleggingsfonds dat een index nabootst door de onderliggende effecten daadwerkelijk aan te kopen. Koopt een ETF de AEX na, dan bezit het fonds ook echt aandelen in de bedrijven die in die index zitten. Je belegt dus in iets wat letterlijk bestaat, niet in een financieel contract dat de waarde simuleert.
Dit onderscheidt de fysieke ETF van zijn tegenhanger: de synthetische ETF. Bij een synthetische variant worden de onderliggende effecten niet echt gekocht, maar wordt de waardeontwikkeling nagebootst via derivaten (zogeheten swaps). De fysieke variant werkt eenvoudiger en is voor de meeste beleggers makkelijker te begrijpen.
Hoe werkt een fysieke ETF precies?
Een fysieke ETF koopt de aandelen, obligaties of andere effecten die in de index zitten, in verhouding tot hun gewicht. Weegt een aandeel 5% in de index, dan investeert het fonds ook ruwweg 5% van het vermogen in dat aandeel. Zo beweegt de koers van de ETF mee met de index.
Er zijn twee varianten binnen fysieke ETF’s:
- Volledige replicatie: het fonds koopt alle effecten in de index. Dit past goed bij een index met relatief weinig en liquide aandelen, zoals de S&P 500 of de AEX.
- Steekproefreplicatie (optimized sampling): het fonds koopt alleen een selectie van de effecten, gekozen om de index zo nauwkeurig mogelijk te volgen. Dit is gebruikelijk bij grote of minder liquide indexen, zoals de MSCI World met meer dan 1.400 aandelen.
Het verschil in prestatie tussen de ETF en de index heet de tracking error. Hoe lager deze waarde, hoe beter het fonds de index volgt. Bij fysieke ETF’s is de tracking error doorgaans laag, zeker bij volledige replicatie.
Wat is een fysieke ETF in vergelijking met een synthetische?
Het kernverschil zit in het tegenpartijrisico. Bij een synthetische ETF ben je afhankelijk van een tegenpartij (vaak een bank) die de swap-overeenkomst nakomt. Gaat die partij failliet, dan loop je risico. Bij een fysieke ETF bezit het fonds de aandelen zelf. Gaat de ETF-aanbieder failliet, dan blijven de aandelen gescheiden van het vermogen van de aanbieder, en zijn ze dus beschermd.
Dat maakt de fysieke ETF doorgaans transparanter en minder risicovol in structuur. Je kunt op elk moment in het prospectus of op de website van de aanbieder zien welke effecten het fonds exact bezit.
Voordelen van een fysieke ETF
- Transparantie: je weet altijd wat er in het fonds zit.
- Lager tegenpartijrisico: geen afhankelijkheid van een derde partij die een contract nakomt.
- Bewezen structuur: fysieke ETF’s bestaan al lang en zijn goed begrepen door toezichthouders en beleggers.
- Geschikt voor dividendbeleggers: fysieke ETF’s ontvangen daadwerkelijk dividend op de aandelen in portefeuille, dat wordt uitgekeerd of herbelegd.
Nadelen en beperkingen
Een fysieke ETF werkt minder goed voor markten met weinig liquide effecten. Koop je een aandeel dat nauwelijks verhandeld wordt, dan betaal je een hogere spread en rij je de koers op. Dat maakt volledige replicatie in opkomende markten of kleine indexen duurder en minder nauwkeurig.
Sommige fysieke ETF’s lenen de aandelen tijdelijk uit aan andere partijen (effectenuitleen). Dat levert extra rendement op, maar introduceert een klein risico als de lener de aandelen niet teruggeeft. Goede aanbieders vragen daarvoor onderpand, maar het is iets om op te letten als je een fysieke ETF kiest.
Voor wie is een fysieke ETF geschikt?
Voor de meeste particuliere beleggers is een fysieke ETF de logische keuze. De structuur is helder, het risico is te overzien en de kosten zijn bij grote indexen laag. Wil je beleggen in de wereldwijde aandelenmarkt, de Europese markt of de Amerikaanse S&P 500, dan vind je vrijwel altijd een fysieke ETF die de index nauwkeurig volgt voor een jaarlijkse kostenratio (TER) van vaak 0,05% tot 0,25%.
Synthetische ETF’s kunnen voordelen hebben in specifieke situaties, zoals bij moeilijk toegankelijke markten of bij grondstoffen. Maar als je begint met beleggen in ETF’s, geeft een fysieke variant je het meeste houvast: je weet wat je bezit, en hoe het in elkaar zit.
