Een beurs is een officieel erkende, gereglementeerde markt waar kopers en verkopers handelen in beleggingsproducten zoals aandelen, obligaties en fondsen. De bekendste voorbeelden zijn de Amsterdamse effectenbeurs (AEX), de New York Stock Exchange (NYSE) en de Nasdaq. De naam “beurs” komt overigens van de Brugse familie Van der Beurse, bij wiens huis vroeger kooplieden samenkwamen om handel te drijven.
Op een beurs komen vraag en aanbod bij elkaar. Wie aandelen wil kopen, doet dat van iemand die ze wil verkopen. De prijs die daarbij tot stand komt, noem je de koers. Die koers verandert voortdurend, afhankelijk van hoeveel mensen kopen of verkopen en wat er in de wereld gebeurt.
Wat wordt er op een beurs verhandeld?
De meest bekende beleggingsproducten op een beurs zijn aandelen: kleine stukjes eigendom van een bedrijf. Koop je een aandeel van een bedrijf, dan word je voor een klein deel eigenaar en heb je recht op een deel van de winst (dividend). Naast aandelen worden op een beurs ook andere producten verhandeld:
- Obligaties: leningen aan bedrijven of overheden, waarbij je rente ontvangt.
- ETF’s (Exchange Traded Funds): fondsen die een index of groep aandelen volgen en net als aandelen verhandelbaar zijn.
- Opties en futures: meer complexe producten, waarbij je het recht of de plicht hebt om iets op een bepaalde datum te kopen of verkopen.
- Grondstoffen (commodities): zoals olie, goud of graan, die via speciale beurzen worden verhandeld.
Niet elk product is op elke beurs verkrijgbaar. Sommige beurzen zijn gespecialiseerd, zoals de Chicago Mercantile Exchange voor grondstoffen en derivaten.
Hoe werkt de handel op een beurs?
Als particulier handel je niet rechtstreeks op de beurs. Je plaatst een order via een broker of online broker, zoals een bank of een beleggingsplatform. Die broker stelt jouw kooporder tegenover een verkooporder van een andere partij. Zodra vraag en aanbod overeenkomen, wordt de transactie uitgevoerd. Dit gaat tegenwoordig grotendeels automatisch en in fracties van een seconde.
De handel vindt plaats tijdens vaste openingstijden. De Amsterdamse beurs is bijvoorbeeld open op werkdagen van 09:00 tot 17:30 uur. Buiten die tijden kun je geen orders uitvoeren tegen de actuele beurskoers, al bieden sommige brokers beperkte mogelijkheden buiten de openingstijden.
Wat is een beursindex?
Om de stand van “de beurs” in een getal uit te drukken, bestaan er indices. Een index is een mandje van geselecteerde aandelen waarvan de gemiddelde koersontwikkeling wordt bijgehouden. Bekende indices zijn:
- AEX: de 25 grootste bedrijven op de Amsterdamse beurs, zoals ASML, Shell en ING.
- S&P 500: de 500 grootste Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven.
- Dow Jones: een index van 30 grote Amerikaanse industriële bedrijven.
Als de AEX stijgt, gaat het gemiddeld goed met de aandelen in dat mandje. Daalt de index, dan zijn die aandelen gemiddeld minder waard geworden. Een index geeft dus een snel overzicht van hoe een markt presteert, maar zegt niets over individuele aandelen.
Waartoe dient een beurs?
Een beurs heeft twee hoofdfuncties. Ten eerste kunnen bedrijven er kapitaal ophalen door aandelen uit te geven aan het publiek. Dat heet een beursintroductie (IPO). Het geld dat beleggers betalen, gaat rechtstreeks naar het bedrijf en kan worden gebruikt voor investeringen of groei.
Ten tweede zorgt de beurs voor liquiditeit: je kunt op elk moment je aandelen verkopen aan een andere belegger, zonder dat het bedrijf zelf iets hoeft te doen. Dat maakt beleggen op de beurs veel flexibeler dan bijvoorbeeld investeren in vastgoed of een eigen bedrijf.
Waarom schommelen de koersen?
Koersen bewegen door vraag en aanbod, maar wat die vraag en dat aanbod bepaalt, is een breed scala aan factoren. Bedrijfsresultaten spelen een grote rol: publiceert een bedrijf hogere winst dan verwacht, dan stijgt de koers vaak direct. Maar ook economisch nieuws, rentebeslissingen van centrale banken, politieke ontwikkelingen en zelfs het sentiment onder beleggers beïnvloeden de koersen dagelijks. Dat maakt de beurs onvoorspelbaar op de korte termijn, ook al is de langetermijntrend van aandelenmarkten historisch gezien stijgend.
Veelgestelde vragen over de beurs
Kan iedereen op de beurs handelen?
Ja, iedereen kan via een broker een beleggingsrekening openen en aandelen kopen. Je hebt geen minimumbedrag nodig bij de meeste online brokers; sommige laten je starten met een paar euro.
Is beleggen op de beurs hetzelfde als gokken?
Nee, al is het risico reëel. Bij gokken is de verwachte uitkomst op de lange termijn negatief. Bij beleggen in aandelen profiteer je van de economische groei van bedrijven, wat historisch gezien een positief rendement oplevert. Maar je kunt wel degelijk geld verliezen, zeker op de korte termijn.
Wat is het verschil tussen de primaire en secundaire markt?
Op de primaire markt geeft een bedrijf voor het eerst aandelen uit (beursintroductie). Op de secundaire markt verhandelen beleggers vervolgens die aandelen onderling. De dagelijkse burshandel die je op het nieuws volgt, vindt bijna altijd op de secundaire markt plaats.
Wat is een beursbengel en een berenmarkt?
Een bullenmarkt (ook wel bullmarkt) is een periode waarin koersen lang stijgen. Een berenmarkt is het omgekeerde: een langdurige daling van meer dan 20 procent. De namen komen van de manier waarop een stier en een beer aanvallen: een stier gooit omhoog, een beer slaat naar beneden.
Een beurs is kortom de plek waar beleggers, bedrijven en markten samenkomen. Begrijp je hoe een beurs werkt, dan heb je de basis om verdere keuzes te maken over beleggen, van het kiezen van een broker tot het opbouwen van een portefeuille.
